Γνωρίζουμε τον Οβίδιο / Ο Οβίδιος και η Αέναη Μεταμόρφωση του Κόσμου / Με τον Θεόδωρο Δ. Παπαγγελή

📆 Σάββατο 14 Μαρτίου 11:00 

🎤 Καλεσμένος: Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής 
📌 Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχαίας Ρωμαϊκής Αγοράς Θεσσαλονίκης

Τον Μάρτιο, το Μπλε Αλώνι πραγματοποιεί μια ξεχωριστή συνάντηση, αφιερωμένη στον Οβίδιο, τον Ρωμαίο ποιητή που έγινε η μεγάλη γέφυρα της ελληνικής μυθολογίας προς τη Δύση μέσω του θρυλικού του έργου, των «Μεταμορφώσεων».

Το κορυφαίο αυτό αριστούργημα, ένα από τα «ιερά» κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, είναι πολύ περισσότερο από ένα βιβλίο: είναι ο πιο σημαντικός μυθολογικός κώδικας της Δύσης, η αφετηρία για αμέτρητα έργα λογοτεχνίας, ζωγραφικής και μουσικής. Πρόκειται για ένα πόνημα που αφηγείται πάνω από 250 μύθους από τον ελληνικό και ρωμαϊκό μυθολογικό κύκλο, ιστορίες που ενώνονται με το κοινό θέμα της μεταμόρφωσης.

Να επισημάνω την Έκθεση «Metamorphoses» στο Rijksmuseum στο Άμστερνταμ (6/2 -25/5/26) και στη Galleria Borghese στη Ρώμη (22/6 - 20/9/26) -με έργα των Titian, Correggio, Cellini, Caravaggio, Rubens, Rodin, Brancusi, Magritte και Bourgeois- που αποκαλύπτει το πώς οι μύθοι του Οβιδίου και οι μεταμορφώσεις σωμάτων, επιθυμιών και ταυτοτήτων  παραμένουν διαχρονικά επίκαιρες.

Ραντεβού το Σάββατο στις 14/3 στις 11:00 το πρωί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχαίας (Ρωμαϊκής) Αγοράς Θεσσαλονίκης (Φιλίππου). 

Τη συνάντησή μας θα τιμήσει με την παρουσία του ο ομότιμος Καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής, ένας διεθνούς εμβέλειας μελετητής του ρωμαϊκού κόσμου και δημιουργός της νέας, εξαιρετικής μετάφρασης των «Μεταμορφώσεων» (Gutenberg, 2025).

• Ακούμε ένα απόσπασμα εδώ: Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη διαβάζει τις «Μεταμορφώσεις» του Οβιδίου και διαβάζουμε τις πρώτες 20 σελίδες.
• Συνοπτικά ακούμε τον Θεόδωρο Παπαγγελή για τις «Μεταμορφώσεις» του Οβιδίου: Gutenberg και πιο αναλυτικά: Στο Πατάρι του Gutenberg (2025) και Στο Πατάρι του Gutenberg (2020)
• Και σε γενικότερα σχετικά θέματα:  Το απρόβλεπτο εγχειρίδιο:  Η Ρώμη και ο κόσμος της  (Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας & Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών) /  Beyond Podcast (Δημήτρης Μπαλτάκος) Πολιτισμικός Δυϊσμός, Νεκρές Γλώσσες, Οβίδιος & Κλασικές Σπουδές  / Συνέντευξη στον Γιώργη Γιατρομανωλάκη «Η Ευρώπη με την αρχαία Ελλάδα είχε εκρηκτικά ειδύλλια, με τη Ρώμη σταθερή συζυγία» (ΤΟ ΒΗΜΑ, 2017)
• Περισσότερα εργογραφικά στοιχεία εδώ: bookpoint – Παπαγγελής

Η παρουσία του καθηγητή Θεόδωρου Παπαγγελή είναι μια σπάνια ευκαιρία να κατανοήσουμε πώς διαχρονικά η ελληνική φιλολογία έχει παραβλέψει τη λατινική παράδοση, θεωρώντας ότι η μελέτη των αρχαίων ελληνικών κειμένων αρκεί για την κατανόηση της λογοτεχνικής μας κληρονομιάς. Στη συζήτησή μας θα εξερευνήσουμε τη διασύνδεση των δύο παραδόσεων και θα επικεντρωθούμε ιδιαίτερα στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου.

Περισσότερο ελεύθερα προσβάσιμο, προτεινόμενο υλικό για τη συνάντηση μας:  

• [ηχητικό] Καλλιστώ / Μεταμορφώσεις, σε μετάφραση Θεόδωρου Γιαννάτου και αφήγηση Ιωάννας Λιούτσια, [11:43], 2023
• [ανάγνωση] Η ιστορία του Πυγμαλίωνα (Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, 10.243-97) σε μετάφραση Αντώνης Κ. Πετρίδη (frear.gr, 2023)
• [ανάγνωση]  Οβιδίου Μεταμορφώσεις [6.1-145] Αράχνη και Αθηνά

Περισσότερες εκδόσεις στα ελληνικά  Ovidius, Poplius – Nasonis / Νάσων, Πόπλιος – Οβίδιος: bookpoint.gr - Οβίδιος. Επιπλέον, το βιβλίο Οβίδιος: The Cambridge Companion και σε μυθοπλαστικό επίπεδο Ο έσχατος κόσμος του Christoph Ransmayr

Λίγα λόγια για τη ζωή του: Πόπλιος Οβίδιος Νάσων 

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/i-dikaiosi-toy-exoristoy-ovidioy-meta-apo-2000-chronia-egrafe-symvoyles-gia-tis-erotikes-kai-tis-exosyzygikes-scheseis/

Και συνοδευτικά η μουσική μας λίστα για τον Οβίδιο σε Spotify και στο YouTube

ΥΛΙΚΟ ΠΡΟΣ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ:

• Το άρθρο της Τίνας Μανδηλαρά Η Αρχαία Ρώμη είναι παρεξηγημένη στη χώρα μας» για τη «ΡΩΜΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, των Γάλλων ιστορικών Marcel Le Glay, Yann Le Bohec και Jean-Louis Voisin σε μετάφραση Σωτήρη Μετεβελή (LiFO,2025).
• H ιστορικός Bernadine Corrigan για τη ζωή του Ρωμαίου ποιητή Οβίδιου (στα αγγλικά): Who was Ovid? | Metamorphosis: Titian 2012 | The National Gallery, London (Titian’s Poesies: 7 Paintings Inspired by Ovid’s Metamorphoses)
• Ντοκιμαντέρ του BBC που εξερευνά τη ζωή, το έργο και την επιρροή του Οβίδιου (στα αγγλικά):  Ovid - The Poet and the Emperor (BBC)
• Αν είχατε μπει στο εργαστήριο ή το στούντιο σχεδόν οποιουδήποτε Ευρωπαίου ζωγράφου μεταξύ 1500 και 1850, πιθανότατα θα βρίσκατε εκεί ένα βιβλίο: τις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου. Περισσότερα (στα αγγλικά): Changing Paintings: an introduction to a new series on Ovid’s Metamorphoses / Love, myth, and exile: the life of Ovid in paintings
• Η μεταπτυχιακή διατριβή Οβίδιου Μεταμορφώσεις: Η πρόσληψη του έργου στις εικαστικές τέχνες της Δύσης  (Μπάρτζου Στυλιανή Βασιλείου, ΑΠΘ, Ιστορία της Τέχνης, 2015)
• Από τα Πρακτικά του 3ου Συνεδρίου Μεταπτυχιακών Φοιτητών Κλασικής Ειδίκευσης: Η σύγχρονη έρευνα στις κλασικές σπουδές (2η θεματική ενότητα: Ο κόσμος των Μεταμορφώσεων του Οβιδίου ): Ο μύθος του Τηρέα: Πρόκνη και Φιλομήλα, ακούγοντας τις φωνές τους (Φωτεινή Γκοτζαμπασοπούλου) / Ερωτική βία και θύματα βιασμού στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου (Μαρία Κοσμοπούλου) /  To φύλο, η σεξουαλικότητα και η αυτογνωσία στις Μεταμορφώσεις - Οι ιστορίες του Νάρκισσου και του Ερμαφρόδιτου ( Ιωάννα Μπατσαλιά)
• Απεικονίσεις από την έκδοση Οβίδιος, «Epistolae Heroides», 1523
• Ένα ψηφιακό εργαλείο μελέτης του αρχαίου ελληνικού μύθου: Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας > Μεταμορφώσεις. Της Δήμητρας Μήττα (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας)
• Πρόταση μελέτης της λυρικής ποίησης του Ορατίου που συνδυάζει τη λεπτομερή εισαγωγή στη ρωμαϊκή λυρική ποίηση με την ενδελεχή εξέταση επιλεγμένων ωδών του Ορατίου: Ρωμαϊκή Λυρική Ποίηση - Οράτιος Carmina, των Μιχαλόπουλου Ανδρέα & Χαρίλαου (Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις, 2015)
• Πρόταση μελέτης του ρωμαϊκού έπους, η οποία συνδυάζει τη λεπτομερή εισαγωγή στο έπος με τη λεπτομερή εξέταση αποσπασμάτων από τα δύο σημαντικότερα ρωμαϊκά έπη: την Αινειάδα του Βεργιλίου και τις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου:  Ρωμαϊκή Επική Ποίηση. Βεργίλιος Αινειάδα - Οβίδιος Μεταμορφώσεις, των Μιχαλόπουλου Ανδρέα & Χαρίλαου (Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις, 2015)
• Σύγγραμμα που αποτελεί ερμηνευτικό υπόμνημα της συγκεκριμένης ενότητας των οβιδιανών Μεταμορφώσεων: Οβίδιος, Μεταμορφώσεις 3.511-733, των Ingo Gildenhard, Andrew Zissos (Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις, 2024)  
• Η μεταπτυχιακή διατριβή «Κάνε θολή την ύπαρξή μου»: το μεταίχμιο ανάμεσα σε ζωή και θάνατο στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου. (Ελένη Μητρογιάννη, ΕΚΠΑ, Τμήμα Φιλολογίας)
• Η μεταπτυχιακή διατριβή Φύση και τέχνη: μία ανάγνωση των επεισοδίων του Δαίδαλου και του Πυγμαλίωνα στις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου (Λουλούδης Εμμανουήλ Νικολάου, ΑΠΘ, Μεταπτυχιακό Φιλολογίας)
• Και το ποίημα του Χαράλαμπου Γιαννακόπουλου Πώς είναι δυνατόν να μην αγαπάω την Αναγέννηση (χαρτης32 , 2021)

 

Καλές αναγνώσεις, καλές ακροάσεις!

Για πληροφορίες σχετικά με το δίκτυο: 
Χριστίνα Βουμβουράκη ( blealoni.thessaloniki@gmail.com / 6941556689 )
και αν είστε χρήστες του facebook: μπλε αλώνι